Những ngày cuối năm Ất Tỵ 2025, về thăm Đình Liên Châu – ngôi đình cổ nổi tiếng linh thiêng của xã Hoằng Châu, du khách không khỏi ấn tượng trước không gian làng quê yên bình, trầm mặc. Mái đình rêu phong soi bóng bên những cây muỗm cổ thụ (còn gọi là cây quéo) hàng trăm năm tuổi, tỏa bóng che chở cho cả một miền ký ức. Trong cái nắng hanh hao cuối năm trải vàng trên mái ngói cổ, mùi hương trầm bảng lảng hòa quyện cùng tiếng trống, tiếng chiêng tế hội vang lên, như gọi mời, thôi thúc bước chân người về nguồn cội.
Mỗi năm, cứ đến ngày 12 tháng Chạp âm lịch, trong lòng những người con quê hương Hoằng Châu, dù đang sinh sống nơi đâu, lại dâng lên nỗi nhớ khó gọi thành tên. Đó là nỗi nhớ con đường làng quanh co rợp bóng cây cổ thụ, nhớ mùi khói bếp chiều đông, nhớ tiếng trống, tiếng chiêng hội làng vang vọng giữa gió bấc hun hút từ sông Mã thổi về. Dẫu bôn ba nơi phố thị, dẫu cuộc đời xô đẩy đi muôn ngả, thì trong sâu thẳm tâm can, ai cũng mong một lần trở về thắp nén hương thơm trong ngày giỗ Thành hoàng làng, ngày làng quê gọi con cháu sum vầy “vấn tổ, tầm tông”.
Đình Liên Châu là nơi thờ Đào Thành – Thành hoàng làng, đồng thời cũng là cơ sở hoạt động cách mạng trong kháng chiến chống Nhật năm 1945. Đây là niềm tự hào, là biểu tượng thiêng liêng để Đảng bộ và Nhân dân Hoằng Châu đời đời tri ân, ghi nhớ.
Theo sử liệu và thần phả địa phương, Thái quận Đại vương Đào Thành sinh năm Tân Sửu (1401) tại ấp Liên Châu trang, tổng Bái Cầu, huyện Cổ Đằng (nay là thôn Liên Châu, xã Hoằng Châu, tỉnh Thanh Hóa). Sinh ra trong một gia đình nho giáo, ông sớm bộc lộ tư chất thông minh, kiệt xuất; năm Ất Tỵ (1425) đỗ Tú tài, năm Tân Hợi (1431) đỗ Tiến sĩ.
Năm 1443, ông được vua Lê Nhân Tông cử đi đánh giặc Chiêm Thành, lập nhiều chiến công hiển hách, được ban thưởng, thăng chức vào hàng đại quan, tặng lá cờ tiết mao thêu sáu chữ vàng: “Văn Tiến sĩ – Võ Quận công”. Ngày 12 tháng 12 năm Bính Dần (1446), ông mất tại Thăng Long. Nhà vua cho đưa linh cữu về an táng tại quê hương và phong tặng ông danh hiệu “Thái quận Đại vương, Thượng đẳng phúc thần”, để Nhân dân lập miếu phụng thờ, hương khói muôn đời.
Sinh thời, ông là bậc đại thần có công lao to lớn với đất nước và Nhân dân. Không chỉ phò vua giúp nước, ông còn trực tiếp giúp dân địa phương đắp đê ngăn biển, mở rộng đồng ruộng, khai phá đất hoang, đưa Liên Châu trang trở thành vùng đất trù phú. Chính ông là người có công khai sinh làng Yên Lộc xưa – tiền thân của thôn Liên Châu ngày nay (gồm làng Hải Châu và Hóa Lộc).
Ghi nhận công lao to lớn của Thành hoàng làng Đào Thành, đồng thời ghi nhận những đóng góp, hy sinh của cán bộ và Nhân dân Liên Châu trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, cũng như trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Cụm Đình – Đền Liên Châu đã được Nhà nước xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1992.
Trải qua nhiều biến cố, thăng trầm của lịch sử, có thời điểm di tích bị xuống cấp. Song, với tinh thần đoàn kết, trách nhiệm của Nhân dân, cùng sự quan tâm đầu tư của Nhà nước và tấm lòng công đức của con em xa quê, doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân, khu di tích ngày nay đã được trùng tu, tôn tạo, mở rộng khuôn viên, từng bước khang trang, bền vững.
Hôm nay, Đình Liên Châu khoác lên mình diện mạo mới – sạch đẹp, khang trang nhưng vẫn giữ nguyên nét cổ kính, trầm mặc. Không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng, đình còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều người con Hoằng Châu đi xa lập nghiệp, Đình Liên Châu vẫn lặng lẽ tồn tại như mạch nguồn linh thiêng, nơi neo giữ ký ức, neo giữ hồn quê. Để mỗi mùa giỗ Thành hoàng làng 12/12 âm lịch, dù ở phương trời nào, trong lòng người xa xứ vẫn vọng về tiếng trống, tiếng chiêng tế lễ, vẫn nhớ mùi hương trầm lan tỏa trong gió và hình ảnh quê nhà thân thương – nơi cội nguồn, đất tổ.