Nhằm đẩy mạnh tuyên truyền về bầu cử, bài viết dưới đây phân tích một số nội dung cơ bản của Luật Bầu cử số 85/2015/QH13, được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 83/2025/QH15, Thông tư số 21/2025/TT-BNV ngày 12/10/2025 hướng dẫn nghiệp vụ công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 (sau đây gọi là Thông tư số 21) nhằm giúp cán bộ cơ sở và cử tri hiểu rõ hơn về quy định và quy trình triển khai bầu cử trong nhiệm kỳ mới.
Tài liệu "Hỏi đáp về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031" là một cuốn sách hướng dẫn dưới dạng hỏi đáp, gồm 195 câu hỏi và trả lời chi tiết, được biên soạn dựa trên Hiến pháp 2013 (sửa đổi 2025), Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân 2015 (sửa đổi 2025), và các văn bản liên quan khác. Nội dung được chia thành 7 phần chính và 2 phụ lục, nhằm giải đáp các vấn đề từ cơ bản đến cụ thể trong tổ chức bầu cử, giúp các tổ chức phụ trách bầu cử, cơ quan nhà nước, và cử tri hiểu rõ và thực hiện đúng pháp luật. Dưới đây là tóm tắt từng phần:
Phần 1: Những vấn đề chung
(Câu 1-46): Giải thích ý nghĩa chính trị của cuộc bầu cử 2026, vị trí vai trò của Quốc hội và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp, nguyên tắc bầu cử (phổ thông, bình đẳng, trực tiếp, bỏ phiếu kín), số lượng đại biểu được bầu (500 đại biểu Quốc hội, phân bổ theo dân số và địa bàn), cơ cấu thành phần (tăng tỷ lệ nữ, dân tộc thiểu số, trẻ, tái cử), và các vấn đề liên quan đến đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn.
Phần 2: Các tổ chức phụ trách bầu cử
(Câu 47-76): Mô tả thành lập, nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban bầu cử (cấp tỉnh, xã), Ban bầu cử, Tổ bầu cử. Bao gồm quy định về thành viên không được kiêm nhiệm nếu ứng cử, sử dụng con dấu, trưng tập hỗ trợ, và thời điểm kết thúc nhiệm vụ.
Phần 3: Cử tri và danh sách cử tri
(Câu 77-100): Xác định cử tri là công dân Việt Nam từ 18 tuổi trở lên (tính theo ngày sinh), các trường hợp không được ghi tên (tù nhân, mất năng lực hành vi dân sự), lập danh sách theo nơi cư trú, niêm yết, khiếu nại, và xử lý trường hợp đặc biệt như người tạm trú, du học sinh, bộ đội.
Phần 4: Việc ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân
(Câu 101-122): Điều kiện ứng cử (công dân từ 21 tuổi, đủ tiêu chuẩn đạo đức, năng lực), hồ sơ ứng cử (đơn, sơ yếu lý lịch, tiểu sử tóm tắt, kê khai tài sản), tự ứng cử, lập danh sách chính thức, xóa tên nếu vi phạm, và xử lý khiếu nại về danh sách ứng cử.
Phần 5: Tổ chức hiệp thương, giới thiệu người ứng cử
(Câu 123-144): Quy trình 3 lần hiệp thương (tháng 12/2025 đến tháng 2/2026), lấy ý kiến cử tri nơi cư trú/công tác (phải đạt trên 50% tín nhiệm), giới thiệu người từ cơ quan/tổ chức/thôn xóm, điều chỉnh cơ cấu, và xử lý trường hợp bất khả kháng (dịch bệnh, thiên tai) bằng họp trực tuyến hoặc phiếu lấy ý kiến.
Phần 6: Tuyên truyền, vận động bầu cử
(Câu 145-154): Nội dung tuyên truyền (ý nghĩa bầu cử, chủ trương Đảng, pháp luật), hình thức (tiếp xúc cử tri, truyền thông), yêu cầu dân chủ bình đẳng, và vai trò Mặt trận Tổ quốc trong tổ chức hội nghị tiếp xúc.
Phần 7: Ngày bầu cử, nguyên tắc, trình tự bỏ phiếu, kiểm phiếu và xác định kết quả bầu cử
(Câu 155-194): Quy trình ngày 15/3/2026 (khai mạc, bỏ phiếu từ 7h-19h, kiểm phiếu), trang trí phòng bỏ phiếu, phát thẻ cử tri, xử lý phiếu hỏng, kiểm phiếu công khai, bầu thêm/lại nếu cần, xác nhận kết quả, và lưu trữ tài liệu.
Phụ lục 1
: Danh mục văn bản hướng dẫn (Nghị quyết, Chỉ thị, Hướng dẫn của Đảng, Chính phủ, Hội đồng bầu cử quốc gia).
Phụ lục 2
: Danh mục 75 mẫu biểu (đơn ứng cử, biên bản hội nghị, phiếu bầu, biên bản kiểm phiếu, v.v.).
Tài liệu đặc biệt nhấn mạnh giải quyết vướng mắc từ các kỳ bầu cử trước (2016-2021, 2021-2026), tích hợp công nghệ số (như ứng dụng kiểm phiếu) với yêu cầu bảo mật, và đảm bảo quyền dân chủ, công bằng trong bối cảnh đổi mới hệ thống chính trị.
Kèm theo tài liệu hỏi đáp